बालेन र सेनाबीचको सम्बन्धबारे अनेक प्रश्न

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाको प्रमुखमा निर्वाचित भएपछि वालेन्द्र शाह (बालेन) को राजनीतिक उभारसँगै नेपाली सेनासँग उनको सम्बन्ध र निकटताबारे समय–समयमा बहस हुँदै आएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा भएका विभिन्न राजनीतिक तथा प्रशासनिक घटनाक्रमले यो बहसलाई थप चर्काएको छ।

२०७९ सालमा काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर निर्वाचित भएपछि बालेनले पदभार ग्रहण गरेको केही दिनमै सैनिक मुख्यालय पुगेर तत्कालीन प्रधानसेनापति प्रभुराम शर्मासँग भेट गरेका थिए। उक्त भेटलाई औपचारिक रूपमा विपद् व्यवस्थापन र सहकार्यसँग जोडिए पनि त्यसबेला नै यसको राजनीतिक अर्थबारे चर्चा भएको थियो।

मेयरका रूपमा कार्यभार सम्हालेपछि बालेन सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा अपेक्षाकृत कम देखिन थाले। उनले मुख्यतः सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्ना धारणा सार्वजनिक गर्ने शैली अपनाए। संघीय सरकार, राजनीतिक दल र प्रशासनिक संरचनाप्रति उनका टिप्पणीहरू समय–समयमा चर्चाको विषय बने।

भदौ २३ र २४ मा भएको जेन–जी आन्दोलनका क्रममा बालेनले सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रदर्शनकारी युवाप्रति समर्थन व्यक्त गरेका थिए। आन्दोलनपछि विकसित राजनीतिक घटनाक्रम र त्यससँग सम्बन्धित उनका सार्वजनिक अभिव्यक्तिहरूले थप बहस जन्माएका थिए।

आन्दोलनपश्चात् मुलुकको राजनीतिक संरचना परिवर्तन भएको र त्यसक्रममा बालेनको भूमिका तथा प्रभावबारे विभिन्न व्याख्या सार्वजनिक भए। समर्थकहरूले उनलाई नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधि नेतृत्वका रूपमा चित्रित गरे भने आलोचकहरूले उनको अभिव्यक्ति र गतिविधिबारे प्रश्न उठाए।

यसैबीच, नेपाली सेनाले पनि विभिन्न समयमा सार्वजनिक रूपमा आफ्नो भूमिकाबारे स्पष्टीकरण दिएको थियो। विशेषगरी आन्दोलनपछिका घटनाक्रम र सुरक्षासम्बन्धी विषयमा सेनाले पत्रकार सम्मेलनमार्फत आफ्ना धारणा सार्वजनिक गरेको थियो।

निर्वाचन सुरक्षा व्यवस्थापन, सार्वजनिक सुरक्षा तथा प्रशासनिक समन्वयका विषयमा सेनाको भूमिकालाई विस्तार गरिएको घटनाक्रमलाई पनि कतिपय विश्लेषकहरूले नयाँ राजनीतिक परिस्थितिसँग जोडेर हेरेका छन्। यद्यपि, सेना र सरकारले ती निर्णयहरूलाई तत्कालीन परिस्थितिको आवश्यकता अनुसार गरिएको बताएका छन्।

प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेपछि पनि बालेनले रक्षा मन्त्रालय आफैंसँग राख्ने निर्णय गरेका थिए। यस निर्णयलाई लिएर समेत राजनीतिक वृत्तमा विभिन्न टिप्पणी भए। समर्थकहरूले यसलाई सुरक्षा नीतिमा प्रत्यक्ष निगरानीको प्रयास भनेका छन् भने आलोचकहरूले सेनासँगको निकटताको निरन्तरताका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

संसद्सँगको सम्बन्ध, सार्वजनिक उपस्थितिको शैली, सुरक्षा निकायहरूसँगको समन्वय तथा प्रशासनिक निर्णयहरूका कारण बालेनको नेतृत्व शैली निरन्तर बहसको केन्द्रमा रहँदै आएको छ। आगामी दिनमा यी विषयहरूले नेपाली राजनीतिमा कस्तो प्रभाव पार्छन् भन्ने चासो भने अझै कायम छ।