काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रवि लामिछानेको भारत भ्रमणले नेपाल–भारत राजनीतिक सम्बन्धको सन्दर्भमा नयाँ बहस जन्माएको छ। कुनै संवैधानिक वा सरकारी पदमा नरहे पनि उनले भारतमा पाएको उच्चस्तरीय राजनीतिक पहुँच र भेटघाटलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
पाँचदिने भ्रमणका क्रममा लामिछानेले भारतीय सत्तारुढ दलका शीर्ष नेताहरूसँग भेटवार्ता गरेका छन्। भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको भेटलाई विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ। यसअघि उनले भारतीय विदेशमन्त्री एस. जयशंकरलगायत अन्य प्रभावशाली राजनीतिक व्यक्तित्वहरूसँग पनि छलफल गरेका थिए।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार भारतले पछिल्लो समय नेपालको बदलिँदो राजनीतिक परिदृश्यलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ। नयाँ राजनीतिक शक्तिको रूपमा उदाएको रास्वपा र त्यसको नेतृत्वप्रति देखिएको चासोलाई यही सन्दर्भमा बुझ्न सकिन्छ।
नेपालमा परम्परागत दलप्रति बढ्दो असन्तुष्टि र नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको उदयपछि भारतले पनि सम्भावित प्रभावशाली राजनीतिक पक्षहरूसँग सम्बन्ध विस्तार गर्न खोजेको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। यही कारण लामिछानेको भ्रमणलाई सामान्य दलगत कार्यक्रमभन्दा फरक रूपमा व्याख्या गर्न थालिएको छ।
यद्यपि भ्रमणलाई लिएर विभिन्न कोणबाट विश्लेषण भइरहेका छन्। एकथरीले यसलाई भारतको दीर्घकालीन राजनीतिक तथा कूटनीतिक रणनीतिको हिस्सा मानिरहेका छन् भने अर्काथरीले राजनीतिक दलहरूबीचको नियमित अन्तरक्रिया र सम्बन्ध विस्तारको प्रक्रियाका रूपमा हेरेका छन्।
भारतले विगतदेखि नै दक्षिण एसियाली मुलुकका प्रमुख राजनीतिक दलहरूसँग ‘पार्टी–टु–पार्टी’ सम्बन्ध कायम राख्ने अभ्यास गर्दै आएको छ। त्यसैले रास्वपा नेतृत्वसँगको संवादलाई पनि सोही परम्पराको निरन्तरताका रूपमा व्याख्या गर्नेहरू छन्।
भ्रमणले रास्वपाका लागि भने राजनीतिक रूपमा सकारात्मक सन्देश दिएको देखिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय तहमा राजनीतिक स्वीकार्यता र संवाद क्षमता प्रदर्शन गर्ने अवसरका रूपमा यसलाई पार्टीले उपयोग गर्न सक्ने आकलन गरिएको छ। विशेषगरी युवा मतदाता र परिवर्तनको पक्षमा रहेका वर्गमाझ यसले लामिछानेको राजनीतिक छविलाई थप बलियो बनाउन सक्ने विश्लेषण भइरहेको छ।
तर भ्रमणसँगै केही प्रश्नहरू पनि उठेका छन्। भारतले रास्वपा नेतृत्वलाई दिएको महत्वको अर्थ के हो ? यो केवल राजनीतिक सम्बन्ध विस्तारको प्रयास हो वा भविष्यका सम्भावित नेतृत्वसँग सम्बन्ध सुदृढ बनाउने रणनीतिक पहल ? यस्ता प्रश्नहरू आगामी दिनमा थप बहसको विषय बन्ने देखिन्छन्।
समग्रमा, रवि लामिछानेको भारत भ्रमणले तत्कालीन राजनीतिक भेटघाटभन्दा परको सन्देश दिएको आकलन गरिएको छ। यसको प्रभाव नेपाल–भारत सम्बन्ध, रास्वपाको अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक दृष्टिकोण तथा नेपालको आन्तरिक शक्ति सन्तुलनमा कस्तो पर्छ भन्ने कुरा भने आगामी दिनमा स्पष्ट हुँदै जानेछ।
लामिछानेको भ्रमण सफल, प्रधानमन्त्रीको भ्रमणका लागि बाटो तयार : पूर्वराजदूत शर्मा
काठमाडौं – नेपालका लागि पूर्वराजदूत डा. शंकर शर्मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सभापति रवि लामिछानेको भारत भ्रमण सफल र फलदायी भएको विश्लेषण गरेका छन्। शर्मा अनुसार भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) र प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले लामिछानेलाई दिएको सम्मानले नेपालप्रति विश्वास र सहकार्यको वातावरण सिर्जना गरेको छ।
भारतीय सरकारले लामिछानेको भ्रमणमा रेड कार्पेट स्वागत गरेको र ग्रीन सिग्नल दिएको भन्दै शर्मा यसलाई सकारात्मक कदमको रूपमा मूल्याङ्कन गर्छन्। उनी भन्छन्, “रविजीको भ्रमण पार्टीको तर्फबाट भएकोले सीमा विवादजस्ता संवेदनशील विषयलाई गम्भीर रूपमा उठाउने अवसर थिएन। तर राजनीतिक समझदारी र आपसी संवादका लागि अवसर तयार भएको छ।”
पूर्वराजदूत शर्मा नेपाल सरकारले सीमा विवाद र अन्य द्विपक्षीय मुद्दाहरू कूटनीतिक ढंगले समाधान गर्न अब सक्रिय हुनुपर्ने जोड दिन्छन्। उनका अनुसार, प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भ्रमण सफल बनाउन रविजीको भ्रमणले पूर्वाधार तयार गरेको छ। “अब प्रधानमन्त्री जाँदा सीमा विवाद र अन्य संवेदनशील विषयहरू पूर्ण तयारीसहित छलफल हुनुपर्छ,” शर्मा भन्छन्।
शर्मा लामिछानेको भ्रमणले जनस्तरमा नेपाल–भारत सम्बन्धमा सकारात्मक सन्देश गएको र दुवै पक्षले आर्थिक साझेदारी र समृद्धिका नयाँ ढाँचामा सहयोग गर्ने तयारी देखाएको पनि विश्लेषण गर्छन्। उनका अनुसार, प्रधानमन्त्रीको भ्रमणमा बाँकी काम टेबल टक र कूटनीतिक संवादमार्फत् समाधान गर्ने अवसर हुनेछ।
पूर्वराजदूत शर्मा अन्ततः भन्छन्, “सबै हिसाबले हेर्दा रवि लामिछानेको भारत भ्रमण सफल र फलदायी भएको छ। अब नेपालको उच्चस्तरीय भ्रमणका लागि बाटो तयार भएको छ, र सीमा विवादसहितका संवेदनशील मुद्दाहरू कूटनीतिक रूपमा समाधान गर्न सकिन्छ।”
Facebook Comments